Παρασκευή 27 Ιουλίου 2012

Η εμπορευματική αισθητική ισοπεδώνει κάθε έννοια διαλεκτικής της ανθρώπινης γεωγραφίας.

Με αφορμή την αναδρομική έκθεση του αρχιτέκτονα Κυριάκου Κρόκου (που ολοκληρώνεται την προσεχή Κυριακή στις 29 Ιουλίου) και με κίνητρο ένα μικρό κείμενο δοκιμιακού χαρακτήρα του Άνσελμ Γιάππε στο οποίο ο συντάκτης του κριτικάρει την εμπορευματική αξία και την αισθητική που αυτή παράγει σε σχέση με την αρχιτεκτονική των νεότευκτων μουσείων αναδημοσιεύω ενσωματωμένο προς το τέλος αυτού του ποστ, ένα παλαιότερο κείμενο ανάλογης κριτικής με εκείνης του Γιάππε

Μεταμοντέρνα Τούρτα Θράσους

     Κατά το πρόσφατο παρελθόν και με αφορμή τα εγκαίνια του Νέου Μουσείου Ακροπόλεως έχω εκφράσει απαξιωτικούς χαρακτηρισμούς για αυτό το αλαζονικό οικοδόμημα του Ελβετού Μπερνάρ Τσουμί, ο οποίος κατά την ανέγερση του είχε απαιτήσει επηρμένα την κατεδάφιση των δύο περιβόητων πολυκατοικιών της Διον. Αρεοπαγίτου (η μία ακραιφνής νεοκλασική και η άλλη νεοκλασικού ρυθμού με ενταγμένα στοιχεία του μεσοπολεμικού μοντερνισμού του αρτ ντεκό ρεύματος *) για να υπάρχει απρόσκοπτη θέα από το τερατούργημα του προς τον βράχο του μνημείου αντί να τις εντάξει όπως όφειλε μέσα στην υπερφίαλη μελέτη του. Κι' όμως η στάση του Τσουμί δεν θα έπρεπε  ουσιαστικά να μας προκαλεί την όποια έκπληξη. Ο άνθρωπος ενήργησε μέσα στα πλαίσια του τυπικού εμπορευματικού συμπεριφορισμού. Αυτός ο τρόπος συμπεριφοράς συνηθίζει να καταστρέφει και να ισοπεδώνει κάθε αναχρονιστικό στοιχείο που εμποδίζει την εμπορευματική καινοτομία ακόμα κι' αν αυτό το στοιχείο εμπίπτει ή έχει σαφή αναφορά στην σημασία της ιστορικής μνήμης και στην ζωτική επίδραση που μπορεί αυτή να έχει στην ψυχογεωγραφία του τόπου** ούτως ώστε το εμπόρευμα να μπορεί εν δυνάμει να αναδομεί το περιβάλλον του συνολικά ως προς τις δικές του νόρμες και τις προκαθορισμένες συντεταγμένες που αυταρχικά επιβάλλει.
        Ο Ντεμπόρ εξάλλου το θέτει ρητά και κατηγορηματικά στο κεφάλαιο που αφορά την Χωροταξία στην Κοινωνία του Θεάματος. Και το νέο μουσείο της Ακρόπολης δεν κάνει τίποτα άλλο από το να επιβεβαιώνει τους ισχυρισμούς του Ντεμπόρ στα εδάφια 169 & 171.*** Πρακτικά το κτίσμα δεν οικειοποιείται τον περιβάλλοντα χώρο του με αθώες και δεξιοτεχνικές χειρονομίες αλλά ανασυνθέτει αυτό το σύνολο του χώρου ως δικό του διάκοσμο. Εν προκειμένω το σημαίνον είναι το ίδιο το κτήριο και η άθλια αισθητική του ενώ όλα τα υπόλοιπα (τα εκθέματα, οι αρχαιολογικοί χώροι, τα γειτνιάζοντα κτήρια με ιστορική σημασία, οι διαδρομές πρόσβασης) έρχονται σε δευτερεύουσα και ασήμαντη μοίρα.
Είναι ολοφάνερη ακόμα και στην μακέτα η αδυναμία συνύπαρξης
  Αναμφισβήτητα αποκομίζεις αυτήν την αίσθηση όταν παρατηρείς ιδίοις όμμασι και βιώνεις το εν λόγω τερατούργημα. Το μουσείο αρνείται να εντάξει τον αρχαίο ερειπιώνα που αναδύεται από τα έγκατα των θεμελίων του όπως επίσης αρνείται περιφρονητικά να συνδιαλεχθεί ως κτιριακός όγκος με το νεοκλασικό κτήριο Βάυλερ που βρίσκεται στα αριστερά της κύριας εισόδου του. Δεν αδυνατεί απλώς να αφομοιώσει το τοπίο που το περιβάλλει αλλά σε προφανή αντίθεση αυτής της αδυναμίας κυριαρχεί επάνω του απολυταρχικά και με αυτοαναφορικό τσαμπουκά. Μετατρέπει τον  περιβάλλοντα χώρο του σε εύπεπτο διάκοσμο αφαιρώντας την ιδιαίτερη σημασία του τοπίου και αναιρεί κάθε σπουδαιότητα που έχουν όλα τα προαναφερόμενα τοπόσημα (Κτήριο Βάυλερ, αρχαίος ερειπιώνας, πολυκατοικίες Αρεοπαγίτου). Λειτουργεί σε πρακτικό επίπεδο ακριβώς όπως λειτουργεί κάθε εμπόρευμα όταν θέλει να σέβεται την ύπαρξη του ως τέτοιο και πλασάρεται εγωκεντρικά με την φετιχιστικά επίμονη αναφορά στον εαυτό του. 
      Εν ολίγοις το Νέο Μουσείο Ακρόπολης κάνει ό, τι κάνουν όλα τα μεταμοντέρνα τερατουργήματα όπως είναι η τενεκεδένια πολιτεία του Γκούγκενχάιμ στο Μπιλμπάο ή ο αλλοπρόσαλλος απειλητικός καθρέφτης της κεντρικής βιβλιοθήκης στο Σιάτλ. Βιάζει την στοιχειώδη συναίσθηση της προσωπικής αισθητικής κάθε ατόμου και αποδομεί κάθε ίχνος φαντασίας στον εκάστοτε επισκέπτη. Με άλλα λόγια ο επισκέπτης λειτουργεί αποκλειστικά ως ένας αυτιστικός θεατής του βιωμένου χώρου του ενόσω υφίσταται τον απόλυτο διαχωρισμό επάνω σε δύο διακριτές ποιότητες του ψυχισμού του όπως είναι η αισθητική και η φαντασία, τις οποίες το "εμπορευματικό κάλλος" διαρκώς του τις ευνουχίζει αποκόπτωντας αυτές τις ποιότητες από την ιδιοσυγκρασία του διαμέσου των ανιαρών βιωμάτων και των αποχαυνωτικών στιγμών που του προσφέρει κατά κόρον η θεαματική τώρα πολεοδομία. Βεβαίως όλα αυτά είναι ασήμαντα για τον εκάστοτε καταπιεσμένο καταναλωτή (ανεξαρτήτως ταξικής προέλευσης) που ως άλλος σύγχρονος ιθαγενής όταν το εμπόρευμα του προσφέρει χάντρες και καθρεφτάκια ανάλογα με τα μπιχλιμπίδια του Νέου Μουσείου Ακρόπολης, εκείνος από δουλικότητα τρέχει έμπλεος μέσα στην άγνοια της χαράς του να τα αποδεχθεί και να υποταχθεί όπως ακριβώς έπραξε και ο τότε υπουργός πολιτισμού στα εγκαίνια αυτού του τερατουργήματος και τωρινός αρχοντοχωριάτης πρωθυπουργός.
     Θα μπορούσαμε επίσης να υποθέσουμε πως τα τα μόνα κτίσματα που θα έπρεπε να γκρεμιστούν γύρω από το νέο μουσείο Ακροπόλεως, δεν είναι οι δύο διατηρητέες πολυκατοικίες της Διονυσίου Αρεοπαγίτου αλλά ολόκληρη η οικοδομική λαίλαπα των εργολάβων που περικυκλώνει το καινούργιο αρχιτεκτόνημα σε ακτίνα μισού μιλίου. Μόνο έτσι θα ανέπνεε ο αστικός χώρος και θα μπορούσε ίσως να αποδοθεί με ευκρίνεια η δίκαιη κλίμακα ενός νέου Μουσείου. Ανάμεσα σε όλη αυτή την αμείλικτη κακογουστιά που πνίγει το μάτι, το κτίσμα του νέου μουσείου αδυνατεί να δώσει το ακριβές του στίγμα και συνάμα φαντάζει στο βλέμμα μας ως απειλητικός τσιμεντογυάλινος Κύκλωπας που ήρθε για να εγκατασταθεί μέσα στην οικοδομική βαβούρα αυθαίρετα και ετσιθελικά. Όπως αναδύεται μέσα από τον αντιαισθητικό ορυμαγδό, νομίζεις πλέον ότι μας παριστάνει τον νέο νταή της τσαμπουκαλίδικης νοοτροπίας του πτωχαλαζονικού μεταπολιτευτικού κράτους.
     Και αυτό το κτίσμα δεν μπόρεσε να ξεφύγει από έναν αδυσώπητο κανόνα. Ειδικά σε μία χώρα όπως η δική μας όπου η αρχιτεκτονική παραμερίζεται αδιαμαρτύρητα από τα οικονομικά συμφέροντα και τις εργολαβικές παρεμβάσεις κανένα κτήριο πλην ελαχίστων εξαιρέσεων δεν μπορεί να συνταιριάξει με το υπόλοιπο αστικό περιβάλλον μέσα στην αχανή οικοδομική έρημο της Αθήνας. Τα παραδείγματα είναι πάμπολλα και εκτεταμένα. Στην περίπτωση του μουσείου το νέο αρχιτεκτόνημα των Τσουμί και Φωτιάδη όπως προαναφέρθηκε αδυνατεί να αφομοιώσει το αίσθημα του τοπίου αλλά και του αρχαίου ερειπιώνα από κάτω του.
Πρόσοψη Νέου Μουσείου στην αρχιτεκτονική μελέτη που υποβλήθηκε το 1990
  Ως εκ τούτου η σύγκριση του με την μελέτη σε παλαιότερο δημόσιο διαγωνισμό του Κυριάκου Κρόκου είναι αναπόφευκτη και αναγκαία. Στο πόνημα του Κρόκου για το νέο μουσείο όπου δεσπόζουν τα εσωτερικά αίθρια και το μοναστηριακό κλίμα αναδύεται μια αύρα κλασικότητας που παραπέμπει άμεσα στην λατρεία του αρχιτέκτονα για τον νεοκλασικισμό. Σε όλα του τα έργα η χρήση του τσιμέντου ως πρωταρχικού δομικού υλικού εμπίπτει με σεβασμό σε αυτό που η φύση υπαγορεύει και μαζί της το ίδιο το ελληνικό φως απαιτεί στη σχέση τους με τους κτιριακούς όγκους και τις ύλες τους. Ο Κρόκος φανερώνει στην αρχιτεκτονική του τα αισθήματα ενός σεμνού λυρισμού και μιας δωρικότητας ώστε να τα ανακαλέσει πίσω στην λησμονημένη μας μνήμη, διαφυλάττοντας ουσιαστικά την αρχιτεκτονική κληρονομιά.
    Στον αντίποδα το νέο μουσείο είναι ένα πομπώδες μεταμοντέρνο αρχιτεκτόνημα μνημειακού τύπου που κουβαλάει στην πλάτη του εξ ορισμού μια αήττητη αντίφαση και καμία κληρονομιά. Στην πραγματικότητα το κτίριο ως αυτόνομο οικοδόμημα δεν ανακαλεί τίποτα στην μνήμη κι ας έχει σαφείς προθέσεις ηθελημένης αναφοράς στο μνημείο που δεσπόζει από πάνω του. Το μόνο που ανακαλεί είναι τα δομικά υλικά των κτιριακών γραφείων στην Βωβούπολη της Λεωφόρου Κηφισίας ήτοι ανοικονόμητο μπετόν αρμέ με ατέρμονα υαλοπετάσματα. Κούφια αίσθηση και εκκωφαντικό κενό. Ακριβώς ό,τι συντάσσει η αρχιτεκτονική του Θεάματος. Κανένα ίχνος συγκίνησης, καμία οικειότητα στο βλέμμα. Μόνο ρηχός και εύπεπτος εντυπωσιασμός, μία μεταμοντέρνα τούρτα θράσους.
Βυζαντινό Μουσείο Θεσσαλονίκης. Ελληνικός Εξπρεσιονισμός
   Η σύγκριση των δύο σχεδίων ρέπει συντριπτικά προς την πλευρά του Κυριάκου Κρόκου παρ' όλο που το δικό του σχέδιο παρέμεινε στο στάδιο της μελέτης γιατί η αρχιτεκτονική του επέλεξε συνειδητά να αναζωπυρώνει την ευαισθησία της μνήμης. Να προκαλεί στοχασμούς και συγκινήσεις, μικρές συνειδησιακές περιπέτειες που λείπουν τόσο έντονα από την κακοποιημένα λειψή ζωή μας. Συγκινήσεις που καθίστανται ασύμβατες μέσα στην κυρίαρχη εμπορευματική ζωή και που αυτού του είδους η δημιουργία μπορεί να επαναφέρει. Και αν και η αρχιτεκτονική του Κρόκου δεν ήταν καταστασιακή γιατί εκκινούσε από κίνητρα άσχετα με αυτά των καταστασιακών (και πως θα μπορούσε άλλωστε να είναι αφού δεν εφαρμόστηκε εκτός των πλαισίων της εμπορευματικής κοινωνίας ούτε αποσκοπούσε στην ανατροπή της) εν τούτοις πετυχαίνει τον στόχο της διέγερσης των αισθήσεων και της συνείδησης επειδή επέλεγε με πλήρη συναίσθηση να συνδιαλεχθεί με την ιστορία και την φύση του τόπου που την ανέθρεψε. Και ίσως γι' αυτό η αρχιτεκτονική του να είναι ευεπίφορη στην πρόκληση συνειδησιακής και ψυχικής ατμόσφαιρας η οποία θα μπορούσε υπό αυστηρές προϋποθέσεις να οδηγήσει σε αυτό που έθεταν ως αίτημα οι καταστασιακοί δηλαδή την δημιουργία καταστάσεων μέσα από την ενιαία πολεοδομία και κατ' αυτόν τον τρόπο και την απόρριψη του θεατή ως ρόλου που η εμπορευματική κοινωνία απολυταρχικά μας επιβάλλει.


* Art Deco είναι το αρχιτεκτονικό ρεύμα που συνηθίζουμε να βλέπουμε σε κτίρια που απεικονίζονται στα κόμικ υπερηρώων της μεσοπολεμικής εποχής τύπου Μπάτμαν.
** Και συγκεκριμένα στην διέγερση των συναισθημάτων που προκαλούν τα δύο κτίσματα της Διονυσίου Αρεοπαγίτου

*** 169: Η κοινωνία που διαπλάθει ολόκληρο το περιβάλλον της, συγκρότησε την ειδική τεχνική της ώστε να επεξεργασθεί τη συγκεκριμένη βάση αυτού του συνόλου των έργων: το ίδιο της το έδαφος. Η πολεοδομία είναι η οικειοποίηση του φυσικού και ανθρώπινου περιβάλλοντος από τον καπιταλισμό, που εξελισσόμενος λογικά σε απόλυτη κυριαρχία, δύναται και οφείλει να ανασυνθέσει το σύνολο του χώρου ως δικό του διάκοσμο.
171: Εάν όλες οι τεχνικές δυνάμεις της καπιταλιστικής οικονομίας πρέπει να νοούνται ως δρώσες δυνάμεις διαχωρισμών, στην περίπτωση της πολεοδομίας έχουμε να κάνουμε με τον εξοπλισμό της γενικής τους βάσης, με την προπαρασκευή του εδάφους που είναι πρόσφορο για την ανάπτυξη τους, δια της ίδιας τεχνικής του διαχωρισμού.
Εσωτερική άποψη από το Βυζαντινό Μουσείο

 Παραπομπές:
α) Κοινωνία του Θεάματος ~ Γκυ Ντεμπόρ. Εκδόσεις: Διεθνής Βιβλιοθήκη, 2000
β) Το Κεφάλαιο, 1ος τόμος ~ Κάρλ Μαρξ. Εκδόσεις: Σύγχρονη Εποχή, 2002
γ) Η "αύρα" των παλιών μουσείων εναντίον της "εμπειρίας" των καινούριων ~ Άνσελμ Γιάππε. Ιστοσελίδα Exit 22/5/2011
δ) Κυριάκος Κρόκος ~ Μονογραφία. Εκδόσεις Μουσείο Μπεάκη, 2012 

Τρίτη 17 Ιουλίου 2012

Αρχιτεκτονική της αθλιότητας!

Γυμνό Δωμάτιο, 2001

Ένα πολεοδομικό ποίημα

Αρχιτεκτονική της λύπης, της γκρίζας σπιθαμής και του μοναχικού σου ήλιου,
εσύ που διώχνεις τους περαστικούς και προσκαλείς μόνο χαζούς,
οι πόλεις σου καταποντίζονται, ρούφηξαν την σιωπή μου.
Η ατέρμονη μονοτονία σου πνίγει την προσμονή μου

Αρχιτεκτονική της σήψης και της αδικίας, του άγριου όχλου,
εσύ που φέρνεις τον θυμό και συμμαχείς με τον εχθρό.
Οι πόλεις σου ανεγείρονται και σφίγγουν την πνοή μου.
Στις συνοικίες σου εγκλωβίζονται τα δάκτυλα και η ακοή μου.

Αρχιτεκτονική του φόβου, του αρνητισμού και της στημένης έλξης,
των ράθυμων περιστεριών και των ξεριζωμένων δέντρων.
Οι επιθυμίες μου διαχέονται μες στα γυμνά δωμάτια σου.
Τις έχουν κάνει σκόνη όλοι οι σπάταλοι μικροαστοί,
που την σκορπούν στα πεζοδρόμια σου.

Αρχιτεκτονική της ιδιωτείας και της αήττητης ανίας
Πόσες φορές αναρωτήθηκα πως είναι δυνατόν;
Οι κάτοικοι σου να εκχωρούνε το παρόν,
για ένα μίζερο και κακόγουστο μέλλον.

Αρχιτεκτονική της λήθης, του έρημου μεσημεριού και των λαμπρών ομοιωμάτων,
με κάνεις να αισθάνομαι άβολα μες στην παραξενιά μου.
Μου γέμισες με εμμονές το εύθραυστο άγγιγμα μου

Αρχιτεκτονική της θλίψης, της ασθμαίνουσας μνήμης και των αδέσποτων σκυλιών,
του επίπεδου στοχασμού και του μετέωρου στεναγμού.
Οι αδυναμίες σου απερίφραστες που αναγουλιάζουν την ψυχή μου
Σ’ ευγνωμονώ εγκάρδια που ανθίζεις την οργή μου.

Αρχιτεκτονική της άθλιας παραπολιτικής, απόρροιας όλων των αθυρμάτων,
που βάζεις σε ταξινόμηση όλες τις κάστες καθαρμάτων,
εσύ που θρέφεις μπράβους με λοστούς, αγροίκους, και κομπλεξικούς.
Οι δρόμοι σου γεμίσανε με αυτούς, και έγιναν σύμβολα της ανοησίας
Οι ιαχές τους έχουν αρχίσει προ πολλού να μασκαρεύουν την αύρα της αυθαιρεσίας
κι' οι προσευχές τους δεν στέκουν αρκετές, να εξαγνίσουν τους ζόφους κάθε αμαρτίας.

Αρχιτεκτονική της αγοραίας παρακμής και των τυφλών σου όψεων,
των όψιμων κλουβιών που συνωστίζουν τις ζωές μεταναστών
Τα μάτια μου παλεύουν να ξεφύγουν έξω από τα δεσμά σου.
Όσο και να το προσπαθούν συνθλίβονται πάνω στη βίαιη θωριά σου.
Η λογική μου όμως αντιμάχεται την άθλια κι ελεεινή κληρονομιά σου


ΥΓ: Κι' ένα ποίημα που εκτιμώ αυθαίρετα πως φέρνει ασυνείδητα συνειρμούς στο Μίλτο Σαχτούρη.

Σάββατο 7 Ιουλίου 2012

Καθείς με την συλλογιστική του, κι' ο λιμπεράλ με την κουτή οικιστική αντίληψη του

Saint Πάσχων

Αφορμή για την παρούσα ανάρτηση στάθηκε η εύστοχη απάντηση του αρχιτέκτονα Φώτη Τσακμάκη στο άρθρο του Πάσχου Μανδραβέλη στο tvxs: Μια πρόταση για τις πόλεις.

        Όπως αναφέρθηκε και σε προηγούμενο ποστ που καυτηρίαζε τον υστερικό λαϊκισμό της νεοτερικής κοινωνίας ο φιλελεύθερος νους αρέσκεται σχεδόν πάντοτε να "εκλογικεύει" τα όποια κοινωνικά προβλήματα ανάγοντας τις αιτίες τους επάνω στα προσωποποιημένα σύνολα και με αυτήν την τακτική να προτείνει και τις ανάλογες λύσεις. Έτσι λοιπόν σ' ένα ενδεικτικό κείμενο της πάσχουσας Μανδραβέλειας συλλογιστικής ο συντάκτης του ενέσκηψε σε μία έξοχη αναπτυξιακή ιδέα, που αφορούσε τον ευαίσθητο χώρο της πολεοδομίας με το αδιέξοδο στο οποίο αυτός έχει περιέλθει από την ανεξέλεγκτη δόμηση, και στην οποία ούτε λίγο ούτε πολύ πρότεινε την ανάγκη ανακατασκευής του δημόσιου και ιδιωτικού αστικού χώρου προς όφελος των αυτοκινήτων! Αφού οι μονοπρόσωπες, εμπορικές κατά κύριο λόγο, επιχειρήσεις(1) πνέουν τα λοίσθια σε συνθήκες παγκόσμιας φιλελεύθερης οικονομικής ανθρωποφαγίας και αφού η Ελληνική οικονομία ούτως ή άλλως υφίσταται διόρθωση από το υπάρχον ζεστό ρευστό μπικικινάκι (ή μάλλον βιώνει την εξαφάνιση του) επειδή αυτό κατευθύνεται σύμπαν στους κυρίαρχους πυρήνες της παραγωγικής αξιοποίησης του κεφαλαίου (2) και δεν φτάνει ούτε για δείγμα μετάγγισης ώστε να αναζωογονήσει τα σαφρακιασμένα συμφέροντα των μικροαστών, τι καλύτερο από το να επενδύσουν όσοι  δύσμοιροι από αυτούς έχουν ακίνητες περιουσίες στην μετασκευή τους, μετατρέποντας αυτές (τα μικρομάγαζα δηλαδή των πολυκατοικιών που μένουν ξενοίκιαστα στις αμιγώς οικιστικές περιοχές) σε χώρους στάθμευσης αυτοκινήτων κοινώς γκαράζ.
        Τι να πρωτοπεί κανείς γι' αυτήν την απίθανη ιδέα. Ότι επιμένει να ομφαλοσκοπεί δίνοντας προτεραιότητα στα οικονομικά συμφέροντα της αυτοκινητιστικής βιομηχανίας και του απομυζητικού εργολαβικού κλάδου. Ενός κλάδου που ενώ πρωτοστάτησε στην τελείωση της μικροαστικής αισθητικής σηκώνοντας ασταμάτητα κτίρια κλουβιά εκμεταλλευόμενος την άθλια εμπορευματική οικιστική σύμβαση της αντιπαροχής και τις αλχημείες του ΓΟΚ ας του δοθεί
τώρα και η ευκαιρία να του επιμερίσουμε την ευθύνη του ρεκτιφιέ της ασχήμιας αυτής της αισθητικής. Ότι (όπως πολύ σωστά παρατήρησε ο αρχιτέκτονας Φώτης Τσακμάκης) είναι πραγματικά μια ευφυής ριζοσπαστική λύση που θα δώσει άμεση ανακούφιση στο κρίσιμο κοινωνικό πρόβλημα της αύξησης των αστέγων και που με την εφαρμογή της θα κάνει πιο ευρύχωρο και άνετο το αστικό τοπίο γι' αυτούς τους εξαθλιωμένους συμπολίτες μας, απαλλάσσοντας μας δια παντός από τα άστεγα αυτοκίνητα. Ας μην σχολιάσουμε καθόλου τον ισχυρισμό εθελοτυφλίας περί νέων θέσεων δουλείας στις αμείλικτες νεοτερικές συνθήκες αυτόκατάργησης και συνάμα απο-αξιοποίησης "της αφηρημένης εργασίας" που αυξάνει διαρκώς το χάσμα του κοινωνικού διχασμού και γεννάει την υφιστάμενη κρίση.(3) Ας εστιάσουμε μόνο στην φιλελεύθερη διάσταση της πρότασης που θα απελευθερώσει τα λιμνάζοντα κεφάλαια από τα κοινοτικά προγράμματα που δεν αξιοποιούμε και που η ορθολογιστική της προσεταιρίζεται το θυμόσοφο γνωμικό: Εδώ ο κόσμος καίγεται και το μουνί χτενίζεται. Και τι έγινε δηλαδή που η παγκόσμια οικονομία καταρρέει; Που τα μακροοικονομικά μεγέθη δεν θα επιτρέπουν ούτε γι' αστείο σε λίγο καιρό την όποια αξιοποίηση των κοινωνικών πόρων αφού αυτοί δεν θα θεωρούνται οικονομικά βιώσιμοι; Εμείς θα συνεχίσουμε τον στενόμυαλο αέναο κύκλο εκμετάλλευσης της εμπορευματικής αξίας μέχρι το μεδούλι, κι' ας είναι αυτή κενή και ασύμβατη από κάθε περιεχόμενο κοινωνικής συνοχής αφού ο εναπομείνας λιγοστός πλούτος της (είπαμε ο κύριος όγκος πρέπει να δοθεί υπέρ χρηματαγορών) θα εξακολουθεί να συσσωρεύεται και πάλι στα κλειστά κλαμπ των εργολάβων, των υπεργολάβων, των πολεοδομιών και των συγκεντρωτικών δημοτικών υπηρεσιών για την περαιτέρω αξιοποίηση του τσεπώματος του!
          Εξάλλου με τις ευλογίες ενός άλλου λίμπεραλ Έλληνα γκουρού το μόνο υπαρκτό κοινωνικό σύστημα που έχει δοκιμαστεί στην πράξη και αποδίδει είναι το φιλελεύθερο και με αυτό το θέσφατο είναι ανούσιο να αντιπαρατεθούμε απέναντι του.(4) Επομένως ως κοινωνία θα διαρρήξουμε ολόκληρη την διαλεκτική του ανθρώπινου περιβάλλοντος και την ορθολογικότητα της αρχιτεκτονικής ακυρώνοντας στην πράξη όλες τις λειτουργίες της. Και εξατομικεύοντας μυωπικά τα αίτια του προβλήματος φορώντας τις λιμπεράλ ιδεοληψίες μας ωσάν κοστουμάκια θα προτείνουμε τις ανάλογες αρλούμπες προς όφελος της φιλελεύθερης ψευδοπρακτικής που επιτάσσει όλους τους ανθρώπους να βγάζουν από την μύγα ξύγκι στο βωμό της εμπορευματικής αξίας. Άλλωστε αυτή η πρακτική είναι και η μόνη που διασφαλίζει την εξέλιξη της κοινωνικής συνοχής προς το χειρότερο αφού εξακολουθεί να εκλαμβάνει τα συμφέροντα της οποιασδήποτε κοινωνικής ομάδας ως κλειστά και αδιαπέραστα σύνολα στα οποία η απρόσκοπτη ελευθερία τους με μεσολαβητή πάντοτε την αγορά είναι το νυν υπέρ πάντων ιδανικό. Όπως εξάλλου και ο Ντεμπόρ έγραψε "Εκείνοι που θεωρούν μόνιμα τα δεδομένα του προβλήματος θέλουν, στην πραγματικότητα, να πιστεύουν στη μονιμότητα της υφιστάμενης κοινωνίας".
(5)

Εξαιρετικό δείγμα αντιπαροχής
(!) Δηλαδή όλες οι Ο.Ε.
(2) Τράπεζες, χρηματαγορές αλλά καλύτερα σε παραπέμπω στο άρθρο του Τόμασζ Κόνικτζ "Είναι ήδη αργά; – Μπορεί μια καταστροφική κατάρρευση της ευρωζώνης ακόμη να αποφευχθεί και τι θα μπορούσε να γίνει για να την αποτρέψει;"
(3) Επ' αυτού ολόκληρη η κριτική της αξίας απογυμνώνει το πρόβλημα που οφείλεται στη θεμελιώδη αντίφαση στις ιστορικά εσωτερικές δυνάμεις του καπιταλισμού: Αλήθεια τι να πρωτοπροτείνω από την διεθνή βιβλιογραφία:  α) το άρθρο του Νόρμπερτ Τρένκλε "Κλυδωνισμοί στην παγκόσμια αγορά – για τις βαθύτερες αιτίες της παρούσας χρηματοπιστωτικής κρίσης" 2008. β) το βιβλίο του Μωυσή Πόστουν "Time, Labour and Social Domination" 1993 Cambridge University Press γ) το νεοεκδοθέν βιβλίο των Νόρμπερτ Τρένκλε, Ερνστ Λόχοφ "Die große Entwertung" (Η Τεράστια Απο-αξιοποίηση) 2012 ....
(4) Δες τον δεκάλογο του φιλελεύθερου Νίκου Δήμου
(5) << Η ρήξη της διαλεκτικής του ανθρώπινου περιβάλλοντος προς όφελος των αυτοκινήτων (η διάνοιξη των σχεδιαζόμενων αυτοκινητόδρομων υπερταχείας κυκλοφορίας στο Παρίσι θα επιφέρει την καταστροφή χιλιάδων κατοικιών, μολονότι η στεγαστική κρίση επιδεινώνεται συνεχώς) συγκαλύπτει την ανορθολογικότητά της κάτω από ψευδό-πρακτικές δικαιολογίες. Αλλά η αληθινή πρακτική αναγκαιότητά της αντιστοιχεί σε μια συγκεκριμένη κοινωνική συνθήκη. Εκείνοι που θεωρούν μόνιμα τα δεδομένα του προβλήματος θέλουν, στην πραγματικότητα, να πιστεύουν στη μονιμότητα της υφιστάμενης κοινωνίας.>>. Η 8η από τις: Καταστασιακές Θέσεις για την Κυκλοφορία στο 3ο τεύχος της  International Situationist (1959).

Παρασκευή 29 Ιουνίου 2012

Για την επικαιρότητα των καταστασιακών αιτημάτων

Giuseppe Pinot-Gallizio, Piero Simondo, Elena Verrone, Michèle Bernstein, Guy Debord, Asger Jorn, Walter Olmo

          Η πολυαγαπημένη και ιδεατή τέχνη των Ρομαντικών, αυτήν που εκτιμούσαν περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη ακόμα κι΄ από την ποίηση ήταν η μουσική. Προφανώς γιατί εμπεριέχει την εγγενή δυνατότητα που έχει και το κρασί ήτοι να ευφραίνει την καρδιά. Η μουσική είναι μια διαρκής υπόμνηση της γιορτής θα συμπλήρωνα ταπεινά κι’ εγώ από την μεριά μου. Και η γιορτή ήταν πάγιο αίτημα των Καταστασιακών ως θεμελιακή προϋπόθεση για την υπέρβαση της άθλιας εμπορευματικής κοινωνίας. Είναι ολοφάνερο σε ολόκληρο το επαναστατικό πρόγραμμα(1) που εκπόνησαν με βάση τις εμπειρίες (που προέρχονταν από τους συνεχείς πειραματισμούς της περιπλάνησης, της ψυχογεωγραφίας, της κατασκευής των καταστάσεων) και τις θέσεις τους ενάντια στον κυρίαρχο τρόπο της αυτιστικής κοινωνικής αναπαραγωγής και στο οποίο αποκάλυπταν την ανελέητη υποβάθμιση που έχει υποστεί η καθημερινή ζωή με τον αμείλικτο αυτό-περιορισμό της στο τεχνηέντως επινοημένο από την λανθάνουσα εργασιακή ηθική κυνήγι της επιβίωσης που έχει μοναδικό ιερό και όσιο την ασταμάτητη παραγωγή εμπορευματικής αξίας. Αυτού του είδους το «κυνήγι» σαφώς υποτιμούσε βάναυσα τις έννοιες του παιχνιδιού και της περιέργειας (με την εξερευνητική της διάσταση) οι οποίες είναι σύμφυτες στην ανθρώπινη φύση. Για τους καταστασιακούς από την στιγμή που η τεχνολογία μας λύνει τα χέρια κάνοντας την εργασία αποτελεσματικότερη και πιο εύκολη η καθημερινή ζωή θα έπρέπε να έχει αποκτήσει εορταστικό προσανατολισμό και όχι να κατευθύνεται μονοσήμαντα στην ακατάπαυστη εκμετάλλευση της εργασιακής δύναμης για εμπορευματική παραγωγή. Οτιδήποτε στέκεται αντίθετο στην διευκόλυνση αυτής της απαλλαγής απλώς επιτείνει την υπαρξιακή και κοινωνική αλλοτρίωση.(2)
         Ούτε λόγος να γίνεται βέβαια για ατόφια έκφραση της γιορτής μέσα στα δεσμά της εμπορευματικής κοινωνίας στις απαράδεκτες συνθήκες του 21ου αιώνα. Η χείριστη των περιπτώσεων αναδεικνύει την θλιβερή διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων, όντας απογυμνωμένη από τον αληθινό σκοπό του αθλητισμού, όπου όλα εξελίσσονται με το αζημίωτο βέβαια, βάσει εμπορικών συμφωνιών μέσα σε δρακόντεια μέτρα ασφαλείας και με το ασήκωτο ψυχολογικό βάρος μιας πολεμόχαρης ατμόσφαιρας για την προστασία αθλητών και θεατών. Όπως επίσης, (μιας και ανοίξαμε το άρθρο με την μουσική) κανείς που έχει ενσυνείδητα αντιληφθεί την ιδέα της γιορτής δεν μπορεί να υποθέσει για παράδειγμα ότι το ανερμάτιστο κοινό της οποιαδήποτε Λέιντυ Γκάγκα γιορτάζει αδιαμεσολάβητα στις «ταπεινές» συναυλίες της και δεν πιθηκίζει έναντι αντιτίμου τα κυρίαρχα εμπορευματικά και κοινωνικά στερεότυπα που του έχουν ιδεολογικά επιβληθεί.
    Κι όμως στην αδιασάλευτη ισοπέδωση κάθε δημιουργικής ουσίας που προκαλεί η παραγωγή αγοραίας αξίας γεννήθηκε ένα αντίρροπο ρεύμα. Αυτό της ανεξάρτητης καλλιτεχνικής δραστηριότητας που μπορεί να μην στέκεται ικανό από μόνο του ώστε να ανατρέψει την εμπορευματική κοινωνία, ωστόσο τουλάχιστον οριοθετεί αυτή την δραστηριότητα στο να αναπτύσσεται με πρωταρχικό γνώμονα την δημιουργία αντί της αξίας και ίσως να γεννάει νέα επιχειρήματα σε θεωρητική βάση ενάντια στην φετιχιστική εμπορευματική ηθική. Το παράδειγμα αμφότερων των ανεξάρτητων δισκογραφικών εταιρειών και των κινηματογραφικών παραγωγών όπου ορισμένοι άνθρωποι ορμώμενοι και μόνο από το πάθος που τους διακατέχει για την μουσική και τον κινηματογράφο γυρίζουν την πλάτη τους στις οικονομικές επιταγές του όποιου κέρδους και της όποιας κατανάλωσης είναι χαρακτηριστικό. Όμως αυτό συμβαίνει σε μια ελάχιστα αυτόνομη έκταση μέσα στον κατ' εξοχήν χώρο του θεάματος όπως είναι η μουσική και η κινηματογραφική βιομηχανία επιβεβαιώνοντας μεν σε ένα μικρό ποσοστό το αίτημα Λετριστών και Καταστασιακών για την ανάγκη για αδιαμεσολάβητη κι’ ως εκ τούτου αληθινή δημιουργία (όχι μόνο καλλιτεχνική) η οποία δεν μπορεί να διαχωριστεί από την ανθρώπινη ύπαρξη. Ωστόσο δε τα δύο αυτά επαναστατικά ρεύματα έθεταν ως στόχο την ανατροπή της εμπορευματικής κοινωνίας για να καταστεί δυνατή η πραγμάτωση της τέχνης και να λάβει η ανθρώπινη δημιουργία το υπαρξιακό της περιεχόμενο αυτό που είναι διαχωρισμένο δηλαδή μέσα στο καπιταλιστικό καζάνι.
          Η ανεξάρτητη δραστηριότητα όμως όταν δεν προσαρτάται από τις οικονομικές δυνάμεις (3) δεν παύει να είναι μία μικρή περιθωριοποιημένη εξαίρεση του κανόνα, μία ιδιοτροπία στη καλλιτεχνική δράση αποκομμένη ως επί το πλείστον από τους κόλπους της υπόλοιπης κοινωνίας που δεν στέκεται ικανή για να αλλάξει την ανιαρή πραγματικότητα και που στην όποια ανεξαρτησία της η εμπορευματική κοινωνία μάλιστα θεσμοθετεί και νέα εμπόδια.(4) Και η πραγματικότητα συνίσταται στο γεγονός της κυρίαρχης εμπορευματοποιημένης μεταμοντέρνας αισθητικής του μέσου όρου που μπορεί να προήλθε από τις πρωτοπορίες του 20ου αιώνα όμως πάγωσε, όπως και αυτές άλλωστε, στον καπιταλιστικό χωροχρόνο.(5) Μιας αισθητικής ασύμβατης με την αδιαμεσολάβητη καλλιτεχνική δραστηριότητα και διαμεσολαβημένης από την έννοια και την μορφή της χρηματικής αξίας. Εάν η δραστηριότητα των ανθρώπινων τεχνών παρεμβάλλεται από τον παραπάνω διάολο, τότε και το αποτέλεσμα της όπως ιστορικά επιβεβαιώνεται τις περισσότερες φορές, θα είναι για τα μπάζα. Άρα και η οποιαδήποτε πρωτοπορία θα πραγματωθεί με την υπέρβαση του υπάρχοντος καπιταλιστικού θηρίου. Όπως εξάλλου και ο Άνσελμ Γιάππε το θέτει: «η καπιταλιστική κοινωνία δεν είναι η μόνη δυνατή κοινωνία». 



(1) Για το επαναστατικο τους πρόγραμμα δες και τα 12 τεύχη της International Situationist 1957-1972
(2) Την αλλοτρίωση με την έννοια που την εισάγει ο Μαρξ στα "Οικονομικά και Φιλοσοφικά Χειρόγραφα" του 1844. Όμως εδώ θα πρέπει να αναφερθεί κι’ ότι η αλλοτρίωση αποκτά νέα κοινωνική διάσταση στον 21ο αιώνα από την στιγμή που η «αφηρημένη εργασία» αυτοκαταργείται και παράγει ανεξέλεγκτα αμέτρητους ανθρώπους ενός κοινωνικά κατώτερου θεού. Δηλαδή νεοάστεγους, λαθρομετανάστες και γενικώς κοινωνικά αποκλεισμένους από τα μέσα επιβίωσης.
(3) Το παράδειγμα της ΜΙΡΑΜΑΞ ως ανεξάρτητο κινηματογραφικό στούντιο που εξαγοράσθηκε από κινηματογραφικό οικονομικό κολοσσό είναι ενδεικτικό.
(4) Η ACTA έχει σκοπό να εξαφανίσει την ελεύθερη διακίνηση μέσω του διαδικτύου των καλλιτεχνικών έργων (μουσική, κινηματογράφος, λογοτεχνία κ.λπ.) με πρόφαση την προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων
(5) Βλέπε το 3ο κεφάλαιο στο «Το Τέλος Της Τέχνης στον Αντόρνο και τον Ντεμπόρ» του Ανσελμ Γιάππε. Εκδόσεις: Ξενοδοχείο των Ξένων, 2007
 

Σάββατο 23 Ιουνίου 2012

Και Ολίγον βLακ Χιούμορ (Το νέο υπουργικό συμβούλιο)


Για το υπουργείο οικονομικών χρειαζόμαστε άψογο εκτιμητή για το ξεπούλημα (Rapanosh). Μην τα δώσουμε όλα κοψοχρονιά. Για το υπουργείο εργασίας ο Βρούτσης στην φωτογραφία έχει το κατάλληλο βλοσυρό ύφος. Οπότε καταλαβαίνεις τι έχουν να τραβήξουν οι μισθοί.
Ο Βρούτσης
Στο υπουργείο Υγείας ο Λυκουρέντζος επιφυλάσσει την κατάλληλη συγκριτική ανάλυση (λόγω κατεύθυνσης πτυχίου) ανάμεσα στα συμφέροντα των φαρμακευτικών και στα συμφέροντα των γιατρών με τα μπαξίσια. Αλίμονο, τόσα χρόνια πελατειακά συμφέροντα αναλύει. Στην εθνική άμυνα ο Παναγιωτόπουλος με παρελθόν παντός επιστητού δημοσιογράφου έχει απόλυτη σχέση με το αντικείμενο. 
Ο Ρουπακιώτης
Στο Δικαιοσύνης ο Ρουπακιώτης είναι ό, τι πρέπει (φαίνεται ξεκάθαρα στη φωτό) για να συνετίζει και να τρομοκρατεί φασίστες. Έχουμε επίσης τα εξαίρετα και σπουδαία δείγματα παιδιών του κομματικού σωλήνα: Σταϊκούρας - Στυλιανίδης – Χατζιδάκης – Δένδιας. 
Ο Τσαυταρής
Στην Αγροτική Ανάπτυξη ο Τσαυταρής είναι έτοιμος να ασελγήσει πάνω στο πτώμα της (δες φώτο). Για τον Καράογλου τα λόγια περιττεύουν τιμημένη μου μεταπολίτευση. Ρε μάγκες, στην μόνη που θα πάω πάσο είναι η Κεφαλογιάννη κι΄ας προέρχεται από σκιώδες πολιτικό τζάκι. Είναι «κομψευόμενο» γκομενάκι με καλλίπυγο κορμάκι και νοθεύει την ασχήμια των αλλονών. Η Μέρκελ τι παραπάνω έχει δηλαδή;

Σάββατο 16 Ιουνίου 2012

Υστερικός Λαϊκισμός


Το κείμενο που ακολουθεί είναι μία μετάφραση επάνω στο πρωτότυπο του Robert Kurz με τίτλο: HYSTERISCHER POPULISMUS (2004) και θεωρώ ότι συνδέεται άρρηκτα με την συνεχή διολίσθηση του νεοελληνικής κοινωνίας μέσα στην λαϊκιστική παράνοια. Όσο αυτή διαρθρώνεται στο πολιτειακό σύστημα που ονομάζεται κοινοβουλευτισμός και στην φιλελεύθερη οικονομική και κοινωνική συνάρθρωση που το αγκαζάρει από γεννησιμιού του τόσο η υποτιθέμενη συνοχή της κοινωνίας θα υπονομεύεται. Θαρρώ ότι το κείμενο του Κουρτσζ είναι εξαιρετικά αφιερωμένο σε όλο το πολιτικό προσωπικό που επανδρώνει τις εξουσίες και στους υπηκόους που απαρτίζουν τις κοινωνικές δομές και που θεωρούν πάντοτε ως υπεύθυνους για τα μόνιμα χάλια τους είτε τους πολιτικούς, είτε τα κόμματα, είτε τους φοροφυγάδες, είτε τους συνδικαλιστές, είτε τους λαθρομετανάστες, είτε τους δημόσιους υπαλλήλους, είτε το τραπεζικό κεφάλαιο, είτε τις οροθετικές πόρνες, είτε τους Τούρκους, είτε τους Εβραίους, είτε τους Ολυμπιακούς, είτε τους Παναθηναϊκούς, είτε τους εξωγήινους, είτε τον Δρακουμέλ, είτε.... είτε... είτε...
Σύνδεσμος Πρωτότυπου: http://www.exit-online.org/link.php?tab=autoren&kat=Robert%20Kurz&ktext=Hysterischer%20Populismus


 
Η σύγχυση της αστικής κοινής γνώμης και το κυνήγι αποδιοπομπαίων τράγων

          Το πιο δημοφιλές επιτραπέζιο παιχνίδι είναι το κυνήγι του αποδιοπομπαίου τράγου. Συνήθως όταν κάτι πηγαίνει στραβά σε μεγάλη κοινωνική κλίμακα, δεν θέτουμε αναγκαία σε αμφισβήτηση το ζήτημα αυτό κάθε αυτό αλλά εστιάζουμε σε συγκεκριμένα πρόσωπα ούτως ώστε να αναλάβουν εκείνα την ευθύνη. Δεν είναι εύθετο ούτε και δυνατό να καταστούν ως αιτίες οι μικτογενείς καταστάσεις, οι καταστρεπτικές κοινωνικές σχέσεις ή οι αντιφατικές δομές αλλά είναι προτιμότερο αυτές να αποδοθούν προσωπικά επάνω σε άτομα που υστερούν είτε σε αποφασιστικότητα, είτε σε ικανότητα ή ακόμα που να διακρίνονται ως κακόβουλα. Απλουστεύοντας είναι πολύ πιο εύκολο να ζητάς τις “κεφαλές επί πίνακι” απ' το να ανατρέπεις τα ζητήματα όπως υφίστανται και να μετασχηματίζεις την κοινωνική δυναμική.
          Αυτή η αυθόρμητη ροπή, μιας απερίσκεπτης συνείδησης, που εξομαλύνει τα προβλήματα μεταθέτοντας την ευθύνη στα πρόσωπα συμμορφώνεται με την φιλελεύθερη ιδεολογία. Ο φιλελευθερισμός ως αξίωμα εξατομικεύει τα αίτια των κοινωνικών προβλημάτων. Η επικρατούσα τάξη του κοινωνικού συστήματος αναπτύχθηκε με την επισημότητα ενός δόγματος που σύμφωνα με αυτό εξελίχθηκε σε φυσικό νόμο κι' ως εκ τούτου κατέστη απρόσιτη και απαράβατη για οποιαδήποτε κριτική αξιολόγηση. Συνεπώς η αιτιότητα της αρνητικής πρακτικής θα πρέπει να εντοπιστεί στα άτομα καθόσον τοποθετούνται στο πραγματικό πλαίσιο της ύπαρξης. Οι προσωπικές κακουχίες και οι αποτυχίες οφείλονται στην υπαιτιότητα των εκάστοτε συγκεκριμένων ατόμων, που είναι εξατομικευμένα ένοχοι ή φταίχτες ή αποτελούν σύνολα συνενόχων που γεννούν την κοινωνική κρίση και την καταστροφή. Ποτέ μα ποτέ το ίδιο το σύστημα δεν μπορεί να είναι σκάρτο, μάλλον κάποιος άνθρωπος έχει σφάλλει ή ίσως έχει διαπράξει κάποιο έγκλημα.
          Αυτού του είδους ο (συλ)λογισμός ενώ είναι βαθύτατα ανορθολογικός είναι μία ανακούφιση για την συνείδηση επειδή κανείς δεν χρειάζεται να κοπιάσει ώστε να διαπιστώσει και να επικρίνει της ίδιες της συνθήκες (που επικρατούν) της ύπαρξης του. Ουσιαστικά τα απρόσωπα προβλήματα της κοινωνικής δομής και της ανάπτυξης της συνταυτίζονται με συγκεκριμένα πρόσωπα, κοινωνικές ομάδες κ.λπ. ή μετατοπίζονται επάνω σε αυτά συμβολικά. Στην Παλαιά Διαθήκη της Βίβλου αυτός ο μηχανισμός περιγράφεται ως η πραγματοποίηση του “αποδιοπομπαίου τράγου” στον οποίο η κοινωνία μεταθέτει συμβολικά όλες τις αμαρτίες της και ύστερα τον καταδιώκει στην έρημο. Αυτή η μέθοδος της επιφανειακής εξατομίκευσης των προβλημάτων και των καταστροφών μπορεί να ακολουθήσει δύο πορείες.
           Στην πρώτη το φταίξιμο επιρρίπτεται σε άτομα ή σύνολα ατόμων ή σε σχετιζόμενα θεσμικά όργανα. Είτε ο απλός λαός και η λαϊκή βάση σχηματισμών θα καταγγείλουν τους επικεφαλείς και τους φορείς τους ως αναρμόδιους και αποτυχημένους είτε οι ένοχοι εάν μπορούν θα αντιστρέψουν τα επιχειρήματα των κατηγόρων και σε αντάλλαγμα θα κατηγορήσουν την λαϊκή βάση για ανεπάρκεια και ανικανότητα ή θα ισχυριστούν ότι η συνοχή της έχει διαρραγεί ούτως ώστε να μπορεί να υπάρξει συνεργασία μεταξύ των μελών της κλπ. Στην μοντέρνα πολιτική αυτός ο μηχανισμός καταμερισμού της ευθύνης στην πραγματικότητα κανοναρχεί την έννοια (το σχέδιο) του τρόπου λειτουργίας του. Ο όχλος εξυβρίζει τους πολιτικούς και οι πολιτικοί καθυβρίζουν το πλήθος. Όπως γίνεται αντιληπτό στον καθένα οποιοδήποτε αντιπολιτευτικό κόμμα δεν αποδίδει ποτέ τα κοινωνικά προβλήματα στο σύστημα Πολιτικής και στην δομή που διέπει την κοινωνική αναπαραγωγή αλλά ισχυρίζεται ότι αυτό οφείλεται στους ανταγωνιστές του που βρίσκονται την δεδομένη στιγμή στο τιμόνι και τη «λάθος» πολιτική τους.
            Η δεύτερη μέθοδος είναι ακόμα πιο παράλογη και επικίνδυνη. Τα κοινωνικά προβλήματα συνήθως προβάλλονται σε ένα ενιαίο ή περισσότερα συγκεκριμένα σύνολα ανθρώπων  που συμβολίζονται ως κάτι «απολύτως Σατανικό»  και συνεπώς λειτουργούν σαν έννοια ενός καθολικού δημόσιου κινδύνου. Οποιαδήποτε ιδεολογία - σύμφωνα και με τη Μαρξιστική ιδεολογία ως τέτοια είναι πάντοτε μια «ψευδής συνείδηση», μια διαστρεβλωμένη εικόνα του κόσμου - θέτει σε λειτουργία με τον ένα ή τον άλλο τρόπο την εξατομικευμένη έννοια του δημόσιου κινδύνου. Ακόμα κι' αν ο φιλελευθερισμός ως σύγχρονος ιδεολογικός πυρήνας είναι συγκριτικά πρακτικός στην αναζήτηση των ενόχων που όμως δεν διστάζει να αντικαταστήσει το ένα «σατανικό» γνώρισμα με κάποιο άλλο σε συνάρτηση με τις επικρατούσες περιστάσεις (π.χ. οι  «παράλογες απαιτήσεις» και η οκνηρία των φτωχών, η «κακή ανατροφή των παιδιών» και η σχέση της με τους εγκληματίες, κλπ.), θα πρέπει να αποδεχτούμε την παραδοχή ότι οι απότοκοι του στην πραγματικότητα έχουν δεσμευθεί με την μονοδιάστατη αντίληψη ενός καθολικού εχθρού. Η πιο μοχθηρή και βαρυσήμαντη ιδεοληψία που εκκολάφθηκε ως επακόλουθο των κοινωνικών ψευδαισθήσεων μέσα στου κόλπους της κοινωνίας είναι πιθανώς ο αντι-σημιτισμός ο οποίος μεσουράνησε κατά την διάρκεια της μαζικής εξόντωσης των Εβραίων στην ναζιστική Γερμανία.
            Το αντίρροπο της ανορθολογικής αναζήτησης των ενόχων, είναι μια χειραφετητική κοινωνική κριτική που δεν θα στοχεύει σε ιδιαίτερες ομάδες ατόμων αλλά θα θέλει να μετατρέψει τις κυρίαρχες δομές της κοινωνικής αναπαραγωγής και των κοινωνικών σχέσεων. Και αδιαμφισβήτητα η μαρξική θεωρία εξακολουθεί δυνητικά να είναι η πιο γόνιμη ως αποτέλεσμα αυτής της κριτικής. Είναι αληθές ό,τι οι ιδέες του εργατικού κινήματος (οι οποίες προσέγγισαν τα δικά τους όρια εν τω μεταξύ) στον βαθμό που οι κοινωνικές αντιφάσεις οφείλονταν σε κάποιο είδος «βούλησης για εκμετάλλευση», προσωποποίησαν στον πυρήνα τους την βούληση αυτή απονέμοντας την στους «ιδιώτες ιδιοκτήτες των μέσων παραγωγής» από το να την αποδώσουν στους τυφλούς νόμους και τις δυνάμεις του νεωτεριστικού εμπορευματικού παραγωγικού συστήματος. Κατά ειρωνικό τρόπο, αυτή η περιορισμένη θεωρητική προσέγγιση που μπορεί να εντοπιστεί ως η φιλελεύθερη κληρονομιά του εργατικού Μαρξιστικού κινήματος είναι η απόλυτη ιδέα πως όλα τα προβλήματα που εμφανίζονται απλώς οφείλονται αποκλειστικά στις προθέσεις βούλησης (κίνητρα). Εν τούτοις, η θεωρία του Μαρξ παρέχει σε μεγάλο βαθμό μια περιεκτική προσέγγιση στην «κριτική του συστήματος» που είναι πραγματικά αντάξια του χαρακτηρισμού της (ως κριτική) χωρίς να συγχέει την δομική συστημική κρίση με τον «αρρωστημένο νου» προσώπων ή κοινωνικών ομάδων.
            Μετά την κατάρρευση του «υπαρκτού σοσιαλισμού» και τη θριαμβευτική επικράτηση της νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας, η κοινωνική κριτική δεν αναπτύχθηκε προς αυτή την κατεύθυνση περαιτέρω αλλά σχεδόν σιώπησε. Το κοινωνικό σύστημα και οι δομές του έγιναν περισσότερο ταμπού (μυστικοποιήθηκαν) όσο ποτέ άλλοτε. Αμέσως μόλις τα επικυρίαρχα σχήματα των κοινωνικών σχέσεων δεν μπορούσαν πλέον να υπόκεινται σε κριτική ενόσω τα κοινωνικά προβλήματα επιδεινώνονταν οι θεωρίες συνωμοσίας βρήκαν ελεύθερο πεδίο δράσης. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα τελευταία 20 χρόνια και παράλληλα με την υποχώρηση του μαρξισμού, οι αντισημιτικές και ρατσιστικές ιδεολογίες είναι σε άνοδο και πάλι, επιθυμώντας να εξηγήσουν τη μιζέρια του κόσμου με διάφορες προσωποποιήσεις του κακού.
            Ακόμα και στις δημοκρατικές κοινωνίες, οι κεντρώοι πολιτικοί ψάχνουν ξεδιάντροπα για «αποδιοπομπαίους τράγους». Στη Γερμανία ένα βιβλίο με τον τίτλο "Nieten in Nadelstreifen" (Άχρηστοι, Ντυμένοι με Ριγέ Κοστούμια) γραμμένο από τον δημοσιογράφο οικονομικών θεμάτων (για επιχειρήσεις) Γκίντερ Όγγερ, το οποίο κατέστη ευπώλητο (μπεστ-σέλερ), στιγμάτιζε όλα τα διευθυντικά στελέχη της Γερμανίας ως αποτυχημένους ανακηρύσσοντας τους (με αιτία τη συλλογική ανικανότητα τους) ως την κύρια πηγή της αυξανόμενης κοινωνικό-οικονομικής καταστροφής. Οι σημερινοί σωτήρες και ήρωες είναι μονάχα οι αυριανοί ηττημένοι και κατηγορούμενοι. Ορισμένα μέσα ενημέρωσης δημοσιεύουν ακόμη και λίστες με τους «νικητές και τους χαμένους της εβδομάδας» στην πολιτική, στην επιχειρηματικότητα, στον αθλητισμό και την σόουμπιζ. Το καρουζέλ προσωπικοτήτων περιστρέφεται ακατάπαυστα με αυξανόμενο ρυθμό: οι κρίσεις, οι καταρρεύσεις και οι χρεοκοπίες τρέχουν πιο γρήγορα από τον χρόνο και πάντα αποδίδονται σε προσωπικό επίπεδο σε όσους πρέπει να πάρουν το καπελάκι τους και να εγκαταλείψουν ούτως ώστε να αντικατασταθούν από άλλους που δεν μπορούν εξίσου να κάνουν καλά την δουλειά.
            Θυσιάζοντας τα πιόνια ή τις βασίλισσες αδυνατείς να κατευνάσεις την ζοφερή αίσθηση μίας αφηρημένης παγκόσμιας απειλής. Επιδιώκοντας δε, κάποιου είδους έκφραση του συναισθήματος συνεχίζεις να γεννάς φαντάσματα. Οι δυτικές κοινωνίες, που οι ίδιες δεν είναι πλέον σε θέση να εξετάσουν κριτικά την δομή τους, αναπαράγουν ανώνυμα μυθικά Στοιχειά που συμβολίζουν το άυλο «Κακό» στην θέση αυτής της δομής.
            Ένα από αυτά τα μυθικά στοιχειά του αρνητισμού είναι και ο τρομοκράτης. Όσο πιο μυστηριώδεις και αυθαίρετες φαίνονται να είναι οι βομβιστικές επιθέσεις των ευρισκόμενων σε σύγχυση και απελπισία μαχητών της Τζιχάντ ή των συμμοριών της Μαφίας, τόσο περισσότερο αντιστοιχούν στην τυφλή και χωρίς υποκείμενο «τρομοκρατία της οικονομίας». Εδώ και καιρό τα όρια ανάμεσα στις τρομοκρατικές ομάδες, την κρατική εξουσία και τις μυστικές υπηρεσίες έχουν γίνει ασαφή. Η δημοκρατική κοινωνία βλέπει το είδωλο του τρομοκράτη όταν κοιτάζεται στον καθρέφτη. Είναι ακριβώς ό, τι χαρακτηρίζει την σκιερή και αμφίβολη φυσιογνωμία της τρομοκρατίας που εξωτερικεύει το μόνιμο «Κακό» μέσα στο πλαίσιο της «κοινωνίας των έντιμων αστών» ως έναν αφηρημένο εχθρό.
             Ο μηχανισμός της προβολής λειτουργεί ως καθρέφτης αναστροφής: Καθώς ο τρομοκράτης ιδεολογικά προσανατολισμένος εστιάζει στο απόλυτο κακό του καπιταλισμού ενατενίζοντας πάνω στην διευθυντική ελίτ που νομίζει ότι το ενσαρκώνει, ο δημοκρατικός πολιτικός θα εξηγήσει αντιστρόφως την κοινωνική ανασφάλεια ως «αποτέλεσμα της απειλής από τους τρομοκράτες». Και οι δύο πλευρές, οι τρομοκράτες και οι υπηρεσίες ασφάλειας, χρησιμοποιούν τη μέθοδο του «ανθρωποκυνηγητού» ώστε να παρουσιάσουν περήφανα τα πτώματα των θυμάτων τους ως τρόπαια μπροστά στην κοινή γνώμη σκηνοθετώντας «τον τρόμο της αρετής» (Ροβεσπιέρος).(1) Στο μεταξύ, η ύπαρξη των τρομοκρατών, είτε πραγματική, είτε απλά μια φαντασμαγορία, έγινε η νομιμοποιητική προϋπόθεση για την επιβολή της οικονομικής δημοκρατίας των ελεύθερων αγορών σε όλο τον πλανήτη.  
Μόλλυ Κρέημπαπλ, Η Σπουδαία Αμερικάνικη Μηχανή Φούσκας, 2011
      Αρκετά παρόμοια είναι η περίπτωση που αφορά το μύθο του κερδοσκόπου, που ξεκίνησε να “ανθίζει” στην δεκαετία του '90 συγχρόνως με την έκρηξη της παγκόσμιας οικονομικής φούσκας. Όπως είναι γνωστό, η θολή αναταραχή που προκλήθηκε ενάντια στα κερδοσκοπικά κέρδη δεν απέχει πολύ από τον Αντι-σημιτισμό, διότι ο τελευταίος ταυτίζει τους Εβραίους με τις αρνητικές πτυχές του χρήματος. Με τον Τζορτζ Σόρος (2) δόθηκε στον μύθο μία χροιά πιο προσωπική που την ίδια στιγμή όμως συνοψίζει την ανώνυμη απειλή στο αόριστο σύνολο των κερδοσκόπων: Η καπιταλιστική κοινωνία της εργασίας αρχίζει σιγά-σιγά να προαισθάνεται ότι βρίσκεται χωρίς χειροπιαστό αντικείμενο και προβάλλει το πρόβλημα σ' ένα προσωποποιημένο Κακό που τάχα μου προετοιμάζεται να εξολοθρεύσει την “έντιμη εργασία”. Όσο πιο σαφές καθίσταται ότι το σύστημα εργασίας αυτοκαταργείται - με την εποχή της κερδοσκοπίας να αναδύεται ως απλή συνέπεια της κατάργησης αυτής - τόσο πιο απόλυτη γίνεται η ανάγκη για ένα μυθικό υποκείμενο που φαινομενικά φέρει την ευθύνη. Αυτή η ανορθολογική εξήγηση που ωριμάζει στις συνειδήσεις των ανθρώπων ενώ ποντάρουν και το τελευταίο τους φράγκο στην αγορά μετοχών, στην πραγματικότητα είναι η προϋπόθεση για την ενσάρκωση αυτής της προβολής. Μετά το κραχ στις τεχνολογικές χρηματαγορές τα μέσα ενημέρωσης ήταν πρόθυμα να ανακηρύξουν τους “εξαπατημένους μικροεπενδυτές” θύματα των μοχθηρών χρηματοοικονομικών συμφερόντων που κινούν τα νήματα από το παρασκήνιο.(3)
             Κατά την διάρκεια των τελευταίων ετών κι' ενώ η κρίση εντεινόταν μία άλλη παράλογη προβολή κερδίζει έδαφος μαζί με τον τρομοκράτη και τον κερδοσκόπο: ο παιδεραστής είναι η πιο πρόσφατη ενσάρκωση του “Απόλυτου Κακού”. Καμιά μαγική επίκληση του Σατανά δεν μπορεί να γίνει χωρίς την σεξουαλική της συνιστώσα. Έτσι παράλληλα με την υποτιθέμενη «κακομεταχείριση της κοινωνικής πρόνοιας» από τους (κατά προτίμηση ξένους) χαραμοφάηδες,  η σεξουαλική κακοποίηση έγινε ένα δημοφιλές ζήτημα. Με δυσκολία κάποιος θα βρει έναν ψυχοθεραπευτή ο οποίος δεν θα μπορέσει να πείσει τους πελάτες του ότι υπήρξαν αντικείμενα σεξουαλικής κακοποίησης κατά την παιδική ηλικία. Έως τώρα ο προσδιορισμός του «Κακού θείου» παραμένει απροσδιόριστος, αλλά στέκεται αδύνατο να παραλείψεις την εγγύτητα του με τον αντισημιτισμό. Δεδομένου ότι οι Ναζί ισχυρίζονταν ότι οι Εβραίοι είχαν μετατρέψει τους ανθρώπους σε εμπορεύματα την ίδια στιγμή που τους περιέγραφαν ως Σάτυρους (4) που κυνηγούσαν τα αθώα κορίτσια κι' αγόρια των ανώτερων κοινωνικών στρωμάτων.
             Για άλλη μια φορά η επίσημη κοινωνία εξωτερικεύει και προσωποποιεί μια δομική της πλευρά (υπονοεί την αρρενωπή εκδήλωση βίας) ως σύμβολο του Κακού. Οι πιο πολλές περιπτώσεις παιδικής σεξουαλικής κακοποίησης συνήθως συμβαίνουν στην οικεία ατμόσφαιρα της «θαλπωρής» του οικογενειακού κύκλου. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο Ντιτρού, ο Βέλγος φονέας παιδιών έφερνε τα θύματα του στους πιο εξέχοντες κοινωνικούς κύκλους ως αντικείμενα που ικανοποιούσαν τις ακόλαστες επιθυμίες τους. Ούτως ή άλλως η καπιταλιστική κοινωνία είναι εχθρική προς τα παιδιά. Συγχρόνως αυτή η μορφή κοινωνίας παραμένει στον πυρήνα της πολέμια της ηδονής και του πόθου. Το σύνθημα της “σεξουαλικής απελευθέρωσης” του 1968,(5) του οποίου οι πρωταγωνιστές δεν μπορούσαν να ξεπεράσουν τα επικυρίαρχα κοινωνικά σχήματα, έχει οδηγήσει μονάχα σε μια αφηρημένη σεξουαλικοποίηση των μέσων μαζικής ενημέρωσης και της διαφήμισης, κι’ ενώ η πραγματική σεξουαλική ζωή των ανθρώπων-καταναλωτών εμπορευμάτων είναι τόσο μίζερη όσο δεν ήταν ποτέ άλλοτε.
           Τα σεξουαλικά εγκλήματα γίνονται ακόμα πιο ειδεχθή και αποτρόπαια όταν η εκδήλωση τους προβάλλεται ως κάποιος παράλογος συμβολισμός των κοινωνικών αντιθέσεων. Κάθε ποικιλομορφία των πραγματικών φαινομένων ισοπεδώνεται προκειμένου να ξυπνήσουν οι δαίμονες των διωγμών (πογκρόμ). Στον κοινωνικό και πολιτισμικό δημόσιο διάλογο  της δεκαετίας του '70, η ερωτική έξαψη όπως περιγράφεται στην λογοτεχνία από συγγραφείς όπως ο Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ στο μυθιστόρημά του «Λολίτα» (6) ή ο Τόμας Μαν στο  «Θάνατος στη Βενετία» (7) ήταν αποδεκτή σαν μια παραλλαγή μέσα στο φάσμα της σεξουαλικής συμπεριφοράς όπως αυτή τη συναντάμε σε πολλούς πολιτισμούς - με την προϋπόθεση ότι συμβαίνει μέσα στα πλαίσια της τρυφερότητας και της αγάπης και με την απουσία οποιασδήποτε βίαιης έκφανσης. Επί των ημερών μας η προβολή του “λαϊκού υγιούς αισθήματος και της κοινής λογικής” από τα μέσα ενημέρωσης εξισώνει αυτή την πλευρά του ερωτισμού με την παιδική πορνεία, με τους βιασμούς και τις δολοφονίες μικρών παιδιών από τους δράστες σεξουαλικών εγκλημάτων.
        Το έννομο κίνητρο για την αποκήρυξη και την καταπολέμηση της αντρικής βίας εναντίον των γυναικών και των παιδιών, ένα πρόβλημα που επιδεινώνεται διαρκώς μέσα σ' ένα κόσμο που κλυδωνίζεται από αλλεπάλληλες κρίσεις, στρέφεται ενάντια και μετασχηματίζεται ως εργαλείο που δαιμονοποιεί το φαινόμενο αντί να το επικρίνει και γι' αυτό φράζει τον δρόμο της αποκάλυψης των αιτιών. Ακόμα και τα ίδια τα παιδιά στιγματίζονται ως «παιδεραστές» από την προβολική μανία επίρριψης των ευθυνών: στις ΗΠΑ ένας δεκαοκτάχρονος νεαρός που κλέφτηκε με το δεκατετράχρονο κορίτσι του προσήχθη ενώπιον του ανακριτή με χειροπέδες ενώ το ίδιο συνέβη και σ' ένα εντεκάχρονο αγόρι όταν ένας στενά συνδεδεμένος γείτονας το είδε να παίζει με την πεντάχρονη ετεροθαλή αδελφή του το άκακο παιχνίδι του “γιατρού”. 
           Οι επινοημένες μυθολογικές φιγούρες του απόλυτου Κακού χρησιμοποιούνται στην αποφόρτιση της αρνητικής ενέργειας που προκαλεί η κοινωνική κρίση με αποτέλεσμα αυτή η ανορθολογική διαδικασία να απομακρύνει ρητά την κοινωνική χειραφέτηση. Ο τρομοκράτης, ο κερδοσκόπος και ο παιδεραστής έχουν κοινό παρονομαστή ότι δρουν από το σκοτάδι - ακριβώς όπως κάνουν και οι ανώνυμες δυνάμεις του οικονομικού ανταγωνισμού. Μπορεί να είναι ο οποιοσδήποτε ή κανένας από εμάς. Στο φιλμ του Φριτς Λανγκ που γυρίστηκε το '30 με τίτλο  «Μ - Μια πόλη που ψάχνει για ένα δολοφόνο» (M- eine Stadt jagt einen Mörder), η πλοκή του - καθώς εκτυλίσσεται στο Βερολίνο του Μεσοπολέμου με κοινωνικό υπόβαθρο την αναταραχή του παγκόσμιου οικονομικού κραχ του '29 - αποσαφηνίζει με ιδιαίτερα απαισιόδοξο τρόπο πως το κυνήγι ενός αταυτοποίητου σεξουαλικά διεστραμμένου εγκληματία συγχέεται μέσα σ' ένα μαζικό κοινωνικό ψυχολογικό σύνδρομο συνεπιφέροντας μία ατμόσφαιρα καχυποψίας, αόριστων καταγγελιών και τυφλής βίας: Η κοινωνία παρουσιάζει ένα αποκρουστικό πρόσωπο που δεν είναι λιγότερο τρομακτικό από εκείνο του ίδιου του δολοφόνου.
            Στην παρούσα παγκόσμια κρίση το ίδιο ακριβώς σύνδρομο κάνει αισθητή τη παρουσία του σε τεράστια κλίμακα λόγω της ευρείας εξάπλωσης των ηλεκτρονικών μέσων επικοινωνίας. Οι πολιτικοί και τα μέσα ενημέρωσης λειτουργούν με έναν αυξανόμενο υστερικό λαϊκισμό που εσχάτως πυροδοτεί την αυτοδικία και το λιντσάρισμα. 'Οπως συνέβη στην Αγγλία(9) όταν οι κίτρινες φυλλάδες (ταμπλόιντ) δημοσίευσαν τα ονόματα και τις διευθύνσεις των υποτιθέμενων παιδεραστών ένας μαινόμενος όχλος οδήγησε ορισμένους από αυτούς στην αυτοκτονία και ρήμαξε το ιατρείο ενός παιδιάτρου από την αδυναμία του να διαχωρίσει τους όρους της “παιδοφιλίας” και της “παιδιατρικής” (μια ευρεία υπόδειξη για την ποιότητα του βρετανικού εκπαιδευτικού συστήματος). Τέτοια περιστατικά απεικονίζουν σε ποιο βαθμό έχει φτάσει η κοινωνική παράνοια. Μια κοινωνία που δεν ενδιαφέρεται πλέον να κατανοήσει τα δικά της μυστικά είναι καταδικασμένη να οργανώνει αέναο κυνήγι μαγισσών. 

Τζέημς Τισσό, Ο Αποδιοπομπαίος Τράγος, 1886-94
(1) Ο Μαξιμιλιανός Φραγκίσκος Μαρία ΙσίδωροςΡοβεσπιέρος (Maximilien François Marie Isidore de Robespierre) (1758 - 1794) ήταν Γάλλος πολιτικός, δεσπόζουσα μορφή της Γαλλικής Επανάστασης του 1789. Υποστήριζε ότι η Δημοκρατία θα μπορούσε να σωθεί μόνο με την αρετή των πολιτών της, και ότι ο τρόμος ήταν ενάρετος, επειδή προσπαθούσε να διατηρήσει την Επανάσταση: “Ο τρόμος δεν είναι τίποτα περισσότερο από την ταχεία, αυστηρή και άκαμπτη δικαιοσύνη. Επομένως είναι απόρροια της αρετής. Δεν στοιχειοθετεί από μόνος του μία αρχή, αλλά είναι συνέπεια της γενικής αρχής της δημοκρατίας, που εφαρμόζεται για τις πιο επείγουσες ανάγκες της πατρίδας”.
(2) Ο Τζορτζ Σόρος, είναι Εβραίος Ούγγρο-Αμερικανός κερδοσκόπος, επενδυτής, επιχειρηματίας και διασημότητα-σταρ του επενδυτικού κλάδου. Είναι ο πρόεδρος του ομώνυμου επενδυτικού οργανισμού και του Ινστιτούτου Ανοιχτής Κοινωνίας, πρώην μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων.
(3) Σ.τ.μ. Ο Κούρτσζ αναφέρεται στην χρηματιστηριακή κρίση του 2001 που επονομάστηκε dot-com bubble και αφορούσε τις εταιρίες πληροφορικής τεχνολογίας. Κατά την περίοδο από το 1995 έως το 2001 τα χρηματιστήρια στις βιομηχανικές χώρες είδαν την αξία των ιδίων κεφαλαίων τους να αυξάνεται ραγδαία από την ανάπτυξη στον εμπορικό τομέα του Διαδικτύου και στους τομείς που ήταν συναφείς χωρίς όμως η αξία αυτών των κεφαλαίων να ανταποκρίνεται στην πραγματική αξία όλων των εταιρειών πληροφορικής.
(4) Σ.τ.μ. Ο Κουρτσζ είναι ακόμα πιο γλαφυρός στο κείμενο του αποδίδοντας τον χαρακτηρισμό της περιγραφής των Ναζί ως “καυλιάρηδες δαίμονες” στο γερμανικό πρωτότυπο.
(5) Σ.τ.μ. Οι φοιτητές στον γαλλικό Μάη το έθεταν ως άγραφο αίτημα ενάντια στον πουριτανισμό και την παρωχημένη ηθικολογία των προηγούμενων γενιών.
(6) Η Λολίτα είναι ένα πασίγνωστο λογοτεχνικό έργο της δεκαετίας του '50 στο οποίο ο μεσήλικας αφηγητής και πρωταγωνιστής εξιστορεί τον πόθο του για την δωδεκάχρονη κόρη της σπιτονοικοκυράς του.
(7) Ο Θάνατος Στην Βενετία είναι επίσης ένα πασίγνωστο λογοτεχνικό έργο του 1912 όπου πρωταγωνιστής είναι ένας διάσημος συγγραφέας που πάσχει από έλλειψη λογοτεχνικής έμπνευσης (λογοτεχνικός φραγμός) και την ξεπερνάει όταν επισκέπτεται την Βενετία και συναντάει έναν πανέμορφο έφηβο αναπτύσσοντας ένα πλατωνικό ειδύλλιο μαζί του. Το μυθιστόρημα έχει μεταφερθεί και στο κινηματογράφο το 1971 από τον Λουκίνο Βισκόντι.
(9) Η επιστημονική αναφορά των Ιαν Μαρς και Γκέυνορ Μέλβιλ (καθηγητές κοινωνικών επιστημών και εγκληματολογίας - ποινικού δικαίου αντίστοιχα του πανεπιστημίου Χόουπ του Λίβερπουλ) με επικεφαλίδα “Ο Ηθικός Πανικός και τα Βρετανικά Μίντια - Μια Ματιά σε Ορισμένους Σύγχρονους «Λαϊκούς Διαβόλους»” που δημοσιεύτηκε στη Διαδικτυακή Επιθεώρηση για την Εγκληματολογία είναι αρκούντως διαφωτιστική για τους ισχυρισμούς του Κούρτσζ επάνω στην παιδεραστία. Επίσης το διαδίκτυο βρίθει από δημοσιεύσεις (εκείνης της περιόδου2001-2004) βρετανικών ηλεκτρονικών μίντια επάνω στο θέμα. Ενδεικτικά από το BBC έως την Guardian.

Σάββατο 2 Ιουνίου 2012

Αυτή δεν είναι μία οικονομία! (υπάρχει ζωή μετά το € ;)


          Παρακολουθώ τις τελευταίες μέρες την προεκλογική συζήτηση των κοινοβουλευτικών φορέων και θαρρώ ότι το αίσθημα θυμού που μου αναδύεται έχει καταντήσει μονότονο πλέον. Οι όροι διεξαγωγής του διαλόγου και οι τρόποι τοποθέτησης των ζητημάτων (από τα κόμματα που δεσπόζουν στο προσκήνιο του κοινοβουλευτικού συρφετού) είναι όχι απλώς για απροσμέτρητη φορά προσχηματικοί, υποκριτικοί και γελοίοι, αλλά και πάρα πολύ επικινδυνοί. Οι πεφωτισμένοι μονομάχοι θέτουν τα διλήμματα αποκλειστικά βασισμένοι στην προσδοκία της κατάκτησης του επάθλου που λέγεται αστική εξουσία, έτσι ακριβώς όπως είναι προκαθορισμένο να γίνεται μέσα στη φιλελεύθερη ολιγαρχία. Σαφώς τους διαφεύγει το γεγονός ότι τα διλήμματα σε μία αυθεντική δημοκρατία κανονικά θα τα έβαζε αυτός που κάνει το κουμάντο δηλαδή ό ίδιος ο δήμος αλλά αυτά είναι λεπτομέρειες για τους εκάστοτε εξουσιαστές. Έτσι λοιπόν θέτοντας το δίλημμα "μνημόνιο ή αντιμνημόνιο", "ευρώ ή δραχμή" ή οποιαδήποτε άλλη μαλακία τους είναι βολική, η αβάσταχτη πραγματικότητα για πολλοστή φορά συντριπτικά τους ξεπερνάει αμφότερους: φτωχούς εμπνευστές (διλημμάτων) και ηλίθιους ακολούθους.
         Από την μία πλευρά ό,τι εμφανίζεται ως υπεύθυνη πολιτική στάση είναι μια ακατάσχετη εσχατολογική τρομοκρατία για νομισματική απέλαση η οποία θα πάψει μόνο όταν οι φερέγγυοι ευρωπαϊστές επανεκλεγούν στις θέσεις τους και επανεκκινήσουν την διαδικασία διαπραγμάτευσης διασφαλίζοντας την πορεία μας μέσα στο υπέρτατο κέρμα που λέγεται κι' ευρώ. Η κεντροδεξιά του Μεσσήνιου αρχοντοχωριάτη επιμένει στην συνταγή για ανάπτυξη μνημονιακού τύπου κι' ας χρωστάμε μέχρι και τα νύχια μας (1) προτείνοντας παράταση δύο-τριών ετών για την δημοσιονομική προσαρμογή ώστε να επιστρέψει το άφαντο πρωτογενές πλεόνασμα. Οι πολλά υποσχόμενοι ροζ αδαείς θα καταγγείλουν αυτό το κατάπτυστο έκτρωμα (λες και είναι αυτός ο κυριότερος λόγος για το χάλι μας) και απαξιώνουν αυτούς που κινδυνολογούν για την παρά του αντιθέτου έξοδο μας από τα ευρώ γιατί θεωρούν αφενός μεν πως η ένταξη μας είναι νομικά κατοχυρωμένη και αφετέρου δε η αποβολή μας θα είναι καταστροφική για το παρανοϊκό επινόημα της ευρωζώνης καθώς θα λειτουργήσει ως ευρωπαϊκός δημοσιονομικός πυροκροτητής για τα απόκληρα γουρούνια του νότου-PIGS (2). Και οι δύο φαντασιοκοπούν ότι θα βρουν στο πλευρό τους την ανύπαρκτη αλλαγή του πολιτικού κλίματος (3) στην Ευρώπη.
         Οι γηραιότεροι ίσως θυμούνται πως η Ψωροκώσταινα είχε ενταχθεί στην γη της επαγγελίας. Οι εκσυγχρονιστές ταχυδακτυλουργοί του ΜΠΑΤΣΟΚ είχαν ενορχηστρώσει μία εκθαμβωτική προπαγάνδα για τα πλεονεκτήματα του νέου νομίσματος και ισχυρίζονταν ότι η Ελλάδα αποκτά ισχυρό εθνικό νόμισμα έναντι της ασθενούς δραχμής, ότι θα απολαμβάνουμε χαμηλά επιτόκια που θα σπρώξουν την χρηματοδότηση της παραγωγής και σαν κερασάκι θα έχουμε και χαμηλό πληθωρισμό. Και όντως έτσι συνέβη μονάχα που αυτή ήταν η μισή αλήθεια. Η άλλη
μισή ανέβασε τις τιμές των αγαθών στον όλο και πιο απλησίαστο ευρωπαϊκό μέσο όρο κατεβάζοντας τους μισθούς κάτω από την βάση του μέσου ευρωπαϊκού μισθού για να μην  αποδράσει ο πληθωρισμός. Η δε αξία του νομίσματος εκμηδένισε την όποια ανταγωνιστικότητα της όποιας εγχώριας παραγωγής και φυσικά ο δημόσιος δανεισμός εκτινάχθηκε ακολουθώντας τον σίγουρο δρόμο της πίστωσης. Εκείνον δηλαδή που ακολουθεί κάθε κεφάλαιο από την λήξη της φορντικής  περιόδου από την δεκαετία του 70 κι' έπειτα γιατί δεν υπάρχει άλλος τρόπος για να αξιοποιηθεί περαιτέρω.(4) Είναι εξόφθαλμο ότι με τα ψέματα μπήκαμε στο € και πάλι με τα ψέματα θα βγούμε.
         Πως θα είναι η ζωή μας έξω από το κέρμα δυνάστη; Σίγουρα όχι καλύτερη απ' ότι μέσα σ' αυτό. Η αδύναμη θέση μιας οικονομίας όπως η Ελληνική την καθιστά πολύ πιο εύθραυστη μέσα στον παγκόσμιο ολοκληρωτισμό της ελεύθερης αγοράς, ιδιαίτερα αν λάβουμε υπόψη την συνεχή απο-αξιοποίηση της εργασιακής δύναμης έτσι όπως αυτή θεσμοποιείται πλέον στον 21ο αιώνα.(5) Εν τούτοις οι ορθό-μαρξιστές οικονομολόγοι είναι σαφείς: το πρόβλημα αφορά την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας που θα πρέπει να υποστεί αναδιαμόρφωση ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν. Τώρα εάν αυτό το συναρτήσουμε και με τις οικονομίες που θεωρούνται ακαταμάχητα ανταγωνιστικές (6) στην παγκόσμια αγορά μπορούμε ίσως να προβλέψουμε ότι η δική μας ανταγωνιστικότητα θα προέλθει μόνο μέσα από την έλξη επενδύσεων σε τομείς της παραγωγής που δεν μπορούν να καταστούν κερδοφόροι μέσα από την αυτοματοποίηση της και λογικά θα μεταφερθούν και σε χώρες όπως η δική μας που θα έχει φτηνό νόμισμα και θα συνεπάγεται φθηνούς μισθούς(7) αυξάνοντας κι' άλλο την εισοδηματική ανισοκατανομή των κατοίκων. Μερικοί Ορθό-Μαρξιστές κοιτάζουν επίμονα προς την Αργεντινή και στους ρυθμούς ανάπτυξης που αυτή υφίσταται τα τελευταία τρία χρόνια παραβλέποντας το γεγονός ότι οι αριστερές πολιτικές που εφαρμόστηκαν δεν μπόρεσαν να εξαλείψουν ούτε το φαινόμενο της εισοδηματικής ανισότητας ανάμεσα στους κατοίκους της ούτε τους ανθρώπους που έγιναν περιττοί και τριγυρνάν σαν τις άδικες κατάρες στα χωριουδάκια εξαθλίωσης του Μπουένος Άιρες, της Κόρντομπα, της Μεντόθα και άλλων μεγαλουπόλεων.
         Επομένως και με βάση τις υπάρχουσες συνθήκες το να ξαναμιλάμε για καιροσκοπισμό του πολιτικού προσωπικού δεν είναι μόνο πασιφανές αλλά και εκκωφαντικά κοινότοπο. Το να μιλάμε όμως για ανεγκέφαλη οπισθοδρομική ρητορεία είναι χρέος όσων θεωρούν ότι έχουν ακόμα μια αμυδρή συναίσθηση της πραγματικότητας. Και εντάξει από τα μπλε ζόμπι της μεταπολίτευσης δεν περιμέναμε τίποτα περισσότερο αφού χρόνια και χρόνια τώρα μας ταΐζουν τις ίδιες μαλακίες ωστόσο από την Αριστερά θα περίμενε κάποιος καλοπροαίρετος μια πιο υπεύθυνη στάση από την μπλόφα. Αλλά τι να περιμένεις από κοινωνίες θεατών; Αφού όλοι είναι παιδαγωγημένοι στην κουλτούρα των εντυπώσεων τότε και η πολιτική υποστασιοποιείται στον κοινό νου αποκλειστικά ως εντύπωση(8). Με τις εντυπώσεις κάνουμε τα ψώνια μας στα σούπερ μάρκετ και στα μωλ, με τις εντυπώσεις διαλέγουμε διαμερισματάκια και μεζονετούλες στα εργολαβικά εκτρώματα, με την εντύπωση μένουμε ότι το μεταναστευτικό λύνεται με πογκρόμ από τις εθνικιστικές καθαριστριούλες (εκείνες που τα συνεργία τους ανέλαβαν με παρακρατική εργολαβία να ξεβρωμίσουνε τον τόπο) και με τις εντυπώσεις πάμε και ρίχνουμε την ψήφο μας καταναλώνοντας την πολιτική στάση που υποτίθεται ότι επικροτούμε. Αλλά η οικονομική εξαθλίωση της καθημερινότητας που φέρνει η φτώχεια δεν είναι καθόλου μία εντύπωση και πρέπει να είμαστε βέβαιοι ότι ήρθε για να μείνει ως μόνιμο βίωμα.

         
Χωριό εξαθλίωσης στο Μπουένος Άιρες
(1) Το δημόσιο χρέος στο τέλος του 2011 αντιστοιχεί στα 355,6 δισ. ευρώ
(2) PIGS Ακρωνύμιο που τα αρχικά του αντιστοιχούν στις χώρες του Ευρωπαϊκού νότου που αντιμετωπίζουν πρόβλημα δημοσιονομικού χρέους.
(3) Είναι ξεκάθαρο σχεδόν σε όλες τις δηλώσεις των Ευρωπαίων αξιοματούχων αλλά και στις περίφημες δηλώσεις της νέας Μαριας Αντουανέττας Κριστίν Λαγκάρντ ότι ο μόνος δρόμος για την Ελλάδα είναι αυτός της αυστηρής λιτότητας.
(4) Βλέπε «Κλυδωνισμοί στην παγκόσμια αγορά: για τις βαθύτερες αιτίες της παρούσας χρηματοπιστωτικής κρίσης» του Νόρμπερτ Τρένκλε.
(5) Βλέπε το 11ο κεφάλαιο "Η κρίση της εργασίας" από το  «Μανιφέστο ενάντια στην εργασία» GRUPPE KRISIS
(6) Η Κίνα, Ινδία, Ρωσία, Βραζιλία
(7) Ξαναβλέπε «Κλυδωνισμοί στην παγκόσμια αγορά: για τις βαθύτερες αιτίες της παρούσας χρηματοπιστωτικής κρίσης» του Νόρμπερτ Τρένκλε
(8) "Το θέαμα εμφανίζεται σαν μία τεράστια, αδιαμφισβήτητη και απρόσιτη θετικότητα. Δε λέει τίποτα περισσότερο από: «ό,τι φαίνεται είναι καλό, ό,τι είναι καλό φαίνεται». Η  στάση που αξιωματικά απαιτεί είναι αυτή η παθητική αποδοχή την οποία έχει ήδη εξασφαλίσει με τον τρόπο που εμφανίζεται χωρίς να επιδέχεται αντίρρηση, με το μονοπώλιο του της φαινομενικότητας»  ΓΚΥ ΝΤΕΜΠΟΡ  Θέση 12 από την "Κοινωνία του θεάματος"  Εκδόσεις Ελεύθερος Τύπος

Σάββατο 19 Μαΐου 2012

Χρυσή Βροχή στο Κοινοβούλιο




         Παρακολουθώ όλον αυτό τον καιρό μετά τις εκλογές τον διάλογο που λαμβάνει χώρο στην λαϊκή δημόσια σφαίρα (μεταμεσονύχτιες ραδιοφωνικές εκπομπές, ανταλλαγές απόψεων σε πατριωτικά διαδικτυακά φόρουμ, εκφορά γνώμης διανοουμένων σε ενημερωτικές εκπομπές τύπου Πρωταγωνιστές) και αρχίζω σιγά σιγά να σχηματίζω γνώμη για την άποψη του ενσυνείδητου ψηφοφόρου της Χρυσής Βροχής. Όποιος είναι αδαής και αφελής αποκτάει μια εικόνα: αυτή των Ελλήνων εθνικιστών που ξαφνικά και από το πουθενά κατελθόντες εκ του ουρανίου θόλου ενεφανίσθησαν εις το πολιτικόν σκηνικόν εν είδει αυτόκλητου τιμωρού (ωσάν δικαστές Ντρεντ) για να καθαρίσουν την κόπρο του Αυγεία τιμωρώντας ανεξαίρετα το διεφθαρμένο πολιτικό προσωπικό και επιδιορθώνοντας όλα τα κακώς κείμενα της νεοελληνικής αφασίας. Εξάλλου είναι και οι μόνοι βράχοι (τι βράχοι, ογκόλιθοι να λέμε καλύτερα) της πολιτικής ζωής σ' αυτόν τον τόπο που μαζί με τα συντρόφια του ΚΚΕ κρατούν και οι δυο τους για διαφορετικούς λόγους βέβαια απαρέγκλιτη πολιτική στάση.
         Σε οποιαδήποτε μορφή πολιτικής εκείνο που έχει πρωταρχική σημασία είναι η θέση της θέασης των κοινωνικών πραγμάτων του εκάστοτε ισχυριζόμενου (πολιτευτή/πολιτικού και όποιας συλλογικότητας) και αλληλένδετα μαζί με αυτήν έρχονται και τα πεπραγμένα του. Με άλλα λόγια ποιος είναι αυτός που ισχυρίζεται ό,τι ισχυρίζεται, γιατί το λέει και τι έχει πράξει μέχρι στιγμής. Στην περίπτωση, λοιπόν, των Ελλήνων εθνικιστών έχουμε τους αδιάφθορους αντισυστημικούς τιμωρούς που έρχονται να κρεμάσουν τους εθνοπροδότες πολιτικούς και να μας απαλλάξουν από την κοινοβουλευτική χούντα ευθυγραμμισμένοι με το περσινό λαϊκό αίσθημα των αγανακτισμένων καταναλωτών της επάνω πλατείας. Οι τιμητές (κήνσορες) και θαυμαστές της επταετίας των συνταγματαρχών (εκείνων που πρόδωσαν την Κύπρο στους στρατοκράτες του Αττίλα) μιας χούντας δηλαδή, θα εξυγιάνουν μιαν άλλη χούντα. Πόσο οξύμωρο και παρανοϊκό μπορεί να είναι αυτό το σχήμα. Και ποιοι, θα εξυγιάνουν τι; Αυτοί που "αν χρειαστεί λερώνουν τα χέρια τους για την πατρίδα", αυτοί που "αν χρειαστεί δεν είναι δημοκράτες", αυτοί που με μεθόδους καμόρα "καθαρίζουν" τις γειτονιές, αυτοί που αναδύονται μέσα από τις διμοιρίες των ματ για να δράσουν ως συστημικοί λακέδες, αυτοί που δρουν ανεξέλεγκτα σε συντεταγμένα ψευτοτάγματα εξαπολύοντας πούστικες επιθέσεις κατά δικαίων και αδίκων ακολουθώντας ως κακέκτυπο τις τακτικές των βάρβαρων της Βάφφεν Ες-Ες; Πάντοτε αυτοί που φωνάζουν για τα στραβά των υπολοίπων κάνοντας τον μεγαλύτερο σαματά στο τέλος αποδεικνύονται οι πλέον άψογοι αριβιστές. Παλιό και φτηνό το κόλπο.
          Ας έρθουμε και στην θέση βράχου που τηρούν. Πράγματι κρατάνε απαρέγκλιτη την στάση τους από την πετυχημένη εκλογή τους κι' έπειτα μέσα στο κοινοβουλευτικό αχταρμά αλλάζοντας το τροπάρι τους περί νεοναζιστικής ιδεολογίας και τώρα πλέον κάνοντας μισή κωλοτούμπα δηλώνουν σκέτα καθαρόαιμοι εθνικιστές. Αυτό θα πει ξεκάθαρη στάση. Για να προσελκύσω νέους ψηφοφόρους αφαιρώ τα πιο ακραία στοιχεία του λόγου μου χτίζοντας ως βιτρίνα μια πιο μετριοπαθή θέση και πιθηκίζω τις τακτικές του υπόλοιπου κοινοβουλευτικού πανηγυριού. Αλήθεια αυτός ο τακτικισμός σε τι διαφέρει από τους έτερους κοινοβουλευτικούς σαλτιμπάγκους. Σε τίποτα απολύτως γιατί τα Χρυσά Ουρόλουτρα είναι ο νέος θίασος στον θέατρο σκιών της βουλής όπου οι σάπιοι θα παριστάνουν τους αδιάφθορους και το έργο θα επαναλαμβάνεται εις το διηνεκές του κοινοβουλευτικού θεάματος.
            Ο άλλος αντισυστημικός πόλος του κοινοβουλίου κρατάει κι΄αυτός μια απαρέγκλιτη στάση λόγω πολιτικού αυτισμού. Πιστός στην δογματική ορθοδοξία του προσμένει την δευτέρα παρουσία της ανάπτυξης των αντικειμενικών συνθηκών που θα υποδαυλίσουν την επανάσταση. Σε αυτό το κομμάτι έχουν και οι δύο κοινό παρονομαστή αφού περιμένουν την ωρίμανση της κοινωνίας μήπως και καταφέρουν να γίνουν τα αφεντικά της. Η δε Χρυσή Ουρία επιδεικνύει και μια υπερφίαλη αισιοδοξία* αφού τώρα νομίζει πως επειδή φόρεσε την προβιά του καλού Σαμαρείτη περνώντας γριούλες στο απέναντι πεζοδρόμιο και προετοιμάζοντας συσσίτια για τους άπορους θα καταφέρει σε λίγο καιρό να αποκτήσει πλειοψηφικό ρεύμα. Μόνο που τα κακόμοιρα τα παιδιά της εκτός από βλαμμένα είναι και αμόρφωτα για να μπορούν να εκπληρώνουν τόσο μεγαλεπήβολα σχέδια.
** Η μόνη θέση που τους επιφυλάσσει το υπάρχον σύστημα είναι αυτή του λακέ του για εκφοβιστικούς και μόνο λόγους***. Ένας ακόμη κάλος στο σώμα της εμπορευματικής κοινωνίας δηλαδή.
            Εν τέλει το μόνο που μένει να αναλυθεί είναι για μία ακόμη φορά η ευθύνη εκείνων που αυτοαποκαλούνται αυτάρεσκα προοδευτικοί και οι οποίοι αδυνατούν να καταλάβουν ότι το δικαίωμα της αφηρημένης εργασίας που υπερασπίζονται μέχρι θανάτου αποδημεί εις τον Κύριον όμως αυτοί ως άλλοι Δον Κιχότες επιμένουν να ομιλούν για το σατανικό κεφάλαιο και τους λωποδύτες τραπεζίτες ρίχνοντάς ακόμη νερό στον πήλινο μύλο των ακροδεξιούληδων. Όσο λοιπόν η κριτική δεν θα επικεντρώνεται στον στόχο της η αχειροποίητος άρχουσα τάξη (εσωτερικευμένη δηλαδή στην οικονομική δομή της κοινωνίας) θα παραμένει ακλόνητη στην θέση της.


* Οι βουλευτές της στο κοινοβούλιο κάνοντας πλακίτσα στους φωτογράφους την ημέρα της ορκωμοσίας τους, τους έλεγαν να περιμένουν τις επόμενες εκλογές για να φωτογραφιθούν που θα έχουν γίνει πενήντα.
** Ως ξύλα απελέκητα και ντουβάρια που είναι όχι μόνο τους λείπουν τα κατάλληλα εργαλεία για να μπορέσουν να κάνουν ορθή ανάλυση της κοινωνικής δυναμικής αλλά τους διαφεύγει και το γεγονός ότι σε κοινωνίες θεατών η μνήμη ασθμαίνει υπερβολικά από τον βαρύ καταναλωτισμό
*** Και για αυτόν ακριβώς τον λόγο όσοι θεωρούν τον εαυτό τους αντιεξουσιαστή θα πρέπει να μην εφησυχάζουν.